آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک

آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک

اگرچه انسان ها همواره فارغ از سنی که دارند در حال یادگیری هستند اما ذهن کودکی برای پذیرش آموزش های گوناگون آماده تر است به همین دلیل لازم است که والدین از این بازه زمانی برای آموزش های گوناگون بهره ببرند. یادگیری در کودک در گرو فاکتورهای بسیاری است اما به طور کلی می توان از یک سری تکنیک ها و آموزش های عمومی برای تقویت قوه یادگیری آنها استفاده کرد.


یادگیری در کودک و عوامل موثر بر آن

تا قبل از 6 سالگی کودک 90 درصد از رشد ذهنی خود را پشت سر می گذارد به همین دلیل آموزش هایی ارائه شده در این دوره در وجود آنها نهادینه می شود. اما باید به این نکته توجه داشت که یادگیری در کودک تحت تاثیر متغیرهای گوناگونی است که شناسایی و بررسی آنها در افزایش قدرت یادگیری و ضریب هوشی نقش بسزایی دارد. از جمله عوامل موثر بر یادگیر کودک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1-    تغذیه مناسب یکی از فاکتورهای مهم و موثر بر یادگیری در کودک است.  اگر بدن کودک در سنین رشد تمامی ویتامین ها و مواد مغذی را دریافت نکند در طولانی مدت می توان شاهد کاهش قدرت یادگیری در آنها بود. 

2-    در ارائه آموزش ها به کودک باید تفاوت های ذاتی آنها مد نظر قرار داده شود. همه ی انسان ها از ضریب هوشی یکسانی برخوردار نیستند. از طرفی هر فردی در زمینه ی خاصی مستعد است. بنابراین نباید در حین آموزش به کودک انتظاری فراتر از ظرفیت او داشت. همچنین نباید در زمینه یادگیری در کودک هیچ گونه مقایسه ای صورت گیرد. 

3-    یادگیری در کودک تحت تاثیر میزان آمادگی او است. کودک باید از نظر ذهنی آماده پذیرش برخی مباحث آموزشی باشد. برخی از والدین یا معلمان مواردی را به کودک آموزش می دهند که در حد درک و دانش او نیست. لازم است هر آموزشی به صورت پایه ای و پله به پله( از آسان به دشوار )صورت گیرد. 

4-    یادگیری کودک به محیط آموزشی و شیوه آموزش نیز بستگی دارد. با توجه به اینکه سطح انرژی کودکان بالا است بهتر است که در جهت افزایش قدرت یادگیری از شیوه های آموزشی توام با بازی استفاده شود. 

5-    شرایطی که کودک در آن در حال رشد است نیز می تواند بر یادگیری در کودک موثر باشد. هر چه کودک در محیط آرام تری قرار داشته باشد میزان دقت و تمرکز او نیز بیشتر می شود. 


انواع یادگیری کودک

یادگیری در کودکان با یکدیگر بسیار متفاوت است به همین دلیل تقسیم بندی صورت گرفته است که مطالعه ی آن خالی از لطف نیست:


آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک-3


1-    جنبشی: یادگیری جنبشی از طریق حرکت و پرس جو کردن حاصل می شود. کودکانی که در این دسته قرار می گیرند همواره در حال مطرح کردن سوالات گوناگون هستند و اگر جواب منطقی دریافت نکنند هرگز آن مسئله را درک نخواهند کرد. 

2-    تصویری: یادگیری در کودک می تواند از طریق تصاویر صورت گیرد. کودکانی که حافظه بصری خوبی دارند در این دسته قرار می گیرند. آنها با مشاهده یک تصویر هرگز آن را فراموش نمی کنند.

3-    شنوایی: یادگیری در کودک می تواند تنها از طریق گوش صورت گیرد. کودکانی که حافظه شنوایی قوی دارند تنها با شنیدن یک رویداد یا یک مطلب آن را به خاطر می سپارند و می توانند آن را جز به جز به یاد بیاورند. 


چگونه می توان به یادگیری کودک کمک کرد

کودکان به طور ذاتی موجودات کنجکاوی هستند که تمایل به کشف محیط پیرامون خود دارند. وجود این حس کنجکاوی، زمینه را برای آموزش به آنها فراهم کرده است. یادگیری در کودک اگرچه امری است که به مرور زمان اتفاق می افتد اما بهتر است از این بستر برای باور کردن توانمندی ها و استعدادهای کودک استفاده شود. استفاده درست از قدرت یادگیری کودکان می تواند بزرگسالی پرباری را برای آنها به ارمغان بیاورد. با توجه به مطالب ذکر شده لازم است که در جهت افزایش قدرت یادگیری کودکان از روش های زیر بهره برد:

  • یادگیری در کودک اشاره به امری اکتسابی دارد که با تمرین و ممارست حاصل می شود. در این راستا بهتر است والدین از بازی های فکری که نیازمند تکرار و تمرکز است استفاده کنند. بهترین شیوه برای آموزش مطالب به کودکان استفاده از زبان بازی است زیرا کودک در کنار تجربه ی یک حس خوشایند درس های لازم را می آموزد. 
  • بسیاری از والدین گمان می کنند که آموزش تنها به مطالب علمی و دانستنی ها محدود می شود اما تمام انسان ها به مهارت های فردی و اجتماعی بیشتر نیاز دارند. در جهت بهبود یادگیری در کودک می توان کودکان را به انجام امور شخصی و یا کارهای خانه تشویق کرد. در این مسیر آنها با چالش های گوناگونی مواجه می شوند که با حل آنها درس های زیادی را می آموزند.
  • محیط یادگیری از جمله عواملی است که به کودک کمک شایانی می کند. بهتر است محیط خانواده به گونه ای مدیریت شود که برای کودک آموزنده باشد. در کنار این موضوع لازم است به آرامش فضای خانه و به دو نگه داشته شدن کودک از چالش های بزرگسالان توجه ویژه ای شود. 
  • در جهت بهبود یادگیری در کودک نباید از تغذیه غافل شد. مواد قندی و یا خوراکی های حاوی مواد افزودنی اثرات منفی بر یادگیری کودکان دارد به همین دلیل بهتر است والدین برای تغذیه کودک خود از مواد غذایی ارگانیک و سالم استفاده کنند. لازم است در برنامه غذایی آنها انواع ویتامین ها، مواد معدنی، آهن و ... گنجانده شود.
  • همانطور که گفته شد یادگیری با تمرین کردن ارتباط تنگاتنگی دارد پس باید تمام آموزش ها به صورت روزانه تکرار شود.
  • در مسیر یادگیری کودک نباید از مراحل سخت آغاز کرد. بهتر است برای انجام کارهای بزرگ بازی طراحی شود که کودک در طی به پایان رساندن مرحله اول مجوز حضور در مرحله بعدی را به دست آورد. این امر به افزایش مهارت های فردی کودک نیز کمک می کند. 
  • یادگیری در کودک می تواند از زمان استراحت کودک نیز تاثیر بپذیرد. والدین باید از خواب آرام و کامل کودک خود اطمینان داشته باشند. 
  • همه کودکان به یک شیوه آموزشی برای یادگیری نیاز دارند. والدین موظف هستند به شیوه آموزشی کودک خود آگاه باشند. این موضوع علاوه بر سرعت بخشیدن به یادگیری از اتلاف وقت نیز جلوگیری می کند. 
  • یادگیری نیازمند انگیزه است و برای کودکان هیچ انگیزه ای بهتر از جایزه دادن نیست. بهتر است برای هر مرحله یادگیری پاداش و تشویقی در نظر گرفته شود.
  • فرصت بازی را نباید از کودکان به بهانه یادگیری بیشتر گرفت. همه ی کودکان به بازه زمانی برای تخلیه انرژی خود نیاز دارند. 
  • شبیه سازی به یادگیری کودک می تواند کمک شایانی کند. به طور مثال می توان از قدرت تخیل کودک استفاده کرد و از او خواست که اقدام به داستان سرایی یا خلق یک تصویر کند. 

موارد ذکر شده تنها بخشی از مهارت های افزایش قدرت یادگیری در کودک است. والدین بر اساس شناختی که از فرزند خود به دست آورده اند می توانند از این قبیل مهارت ها الهام بگیرند. 


آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک-5


اختلال در یادگیری فرزندان

 گاهی یادگیری در کودک می تواند دچار اختلال شود. اختلال در یادگیری به ناتوانایی در یادگیری اشاره دارد. این ناتوانی می تواند خود را با علائم گوناگونی نشان دهد که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

  • کودکان نمی توانند قوانین جمعی (مانند مهد کودک) را درک کنند. این عدم درک در آنها خود را با تخطی از قوانین و یا عدم تعامل با دوستان یا خانواده نشان می دهد.
  • کودکانی که به اختلال یادگیری دچار هستند نمی توانند به درستی کلمات را ادا کنند. همچنین آنها گاها به سوالات پاسخی کاملا نامرتبط می دهند. 
  • گاهی کودکان ممکن است در امور جاری زندگی کاملا طبیعی باشند اما در یادگیری درس درک درستی از اعداد، حروف و .... نداشته باشند.

عوامل ذکر شده می تواند نشانی از اختلال در یادگیری باشد. اختلال در یادگیری در اثر عوامل گوناگونی رخ می دهد که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

1-    یادگیری در کودک همانطور که گفته شد تحت تاثیر عوامل محیطی است. تولد زودرس، شرایط نابسامان خانوادگی، استرس و ... از جمله عواملی هستند که می تواند یادگیری بچه ها را به خطر بیندازند. 

2-    گاهی اختلال در یادگیری به سیستم عصبی یا بیماری هایی همچون ناشنوایی و ... برمی گردد. در هنگام مواجه با این اختلال بهتر است والدین سلامت جسمی و مغزی کودک خود را چک کنند. 

3-    اختلال های ژنتیکی از جمله عوامل دیگری است که می تواند اثر منفی بر یادگیری کودک داشته باشد. این موضوع می تواند به علت جهش ژنتیکی، نقص ژنتیکی در والدین و ... بروز پیدا کند. 


آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک-7


موارد ذکر شده همگی درجه بالایی از ضعف در یادگیری را نشان می دهد. خوشبختانه پیشرفت های صورت گرفته در علم پزشکی می تواند بخشی از این مشکلات را حل کند اما والدین لازم است بعد از تشخیص عدم یادگیری فرزند خود به پزشک زبده مراجعه کنند. 


سخن پایان

کودکان به علت کنجکاوی غریزی که دارند می توانند بسیاری از مسائل را یاد بگیرند اما برای یادگیری بسیاری از مهارت ها نیازمند آموزش هستند. همانطور که گفته شد یادگیری کودک نیازمند پیش شرط هایی است که عدم رعایت آنها می تواند فرایند یادگیری را به تاخیر بیندازد.  بنابراین والدین با مشارکت بهینه خود می توانند فرایند یادگیری کودکان خود را تقویت کنند. 



آشنایی با عوامل موثر بر یادگیری در کودک-9

برچسب ها:

سوالات متداول